Anket: Tütün Üreticileri Bu Yılki Alım Fiyatlarından Memnun Mu?

Krumovgrad (Koşukavak) Belediyesi'nin Malkoç (Malkoçdere) köyünden Şerif Kırhasan, ailesinin geçimini tütüncülükle sağlıyor. Ona yönelttiğimiz soruyu şöyle yanıtladı: "Devletin tütün sektörüne karşı gösterdiği ilgisizliği kınıyoruz. Yirmi yıldır tütüncülükle uğraşıyorum. "Sokotab" ve "Alayıns Uan Tıbako" şirketleriyle anlaşma yaptık. Duyduğumuza göre, tütüne geçen yılki fiyatların yarısı veriliyormuş. Primler de kesiliyor. Bundan sonra geçimimiz çok zor olacak. Böyle devam ederse, tütüncülüğün sonu kötü. Ürünü satıp, parasını alınca bu işe devam edip etmeyeceğimizi karar alacağız, ama devlet tütüncülere yardım etmezse, bu sektör batacak."

İbrahim Musa, Kruşevska (Hacıoğulları) köyünde yaşıyor. Hayatı dülgerlikle geçmiş ve şimdi emekli, fakat tütün çalışan oğlu Ramadan'a yardım ediyor. 2006'ya kadar 20 yıl tütün üretikten sonra geçen yıl tekrar tütün ekmişler. O, hükümetin tütün sektörine karşı gösterdiği ilgisizliği onaylamıyor. Çünkü şu anda ellerinde satmak üzere 40 denk bulunuyor, yaklaşık 650 kilo ürün. İbrahim Musa, kilo başına ortalama 5 Leva verilirse, 3000-3500 Leva para alacaklarını tahmin ediyor. Fakat bu paranın, yapılan masraflar da göz önüne getirilirse, 4 kişinin verdiği emeğin karşılığını hiç mi hiç ödemediğini söyledi. Üstelik bu hesabı geçen yılki fiyatlara göre yaptı. Oysa bu yıl ürünün ortalama 1-1,50 Leva daha ucuz satıldığı düşünülürse, durum daha da kötüleşiyor. Tütünü Kostino (Kemikler) köyünde ya da Çernooçene (Yenipazar) ilçe merkezinde satacaklar. Bir daha da tütün çalışmayacaklarını söyledi.

Mukaddes Hüseyin, Murgovo (Esmerli / Esmilli) köyünde 35 yıldır tütün çalışıyor. Kadın, "Tütünün parasıyla rahmetli eşim Aliosman Hüseyin ile iki çocuğumuzu okuttuk. O, uzun yıllar köyün muhtarlığını yaptı, ben ise okulda yardımcı personeldim, fakat yine de maaşlarımız yetmiyordu. Emekli maaşım 150 Leva. Bu parayla geçinmek zor. O yüzden yalnız da olsa, tütün ekmeye devam ediyorum. Bu yıl 2 dönüm ektim, 500 diziden 350 kilo tütün aldım. Her zaman tütünün kalitesine dikkat ederim. Lekeli yaprakları bir bir ayırdım. O yüzden ürünüm 4.75'den alındı, komşularımın tütünü ise 2.70'den 3.20'ye kadar satıldı. Birkaç gün önce parasını elime aldım-1360 Leva. Çok para değil ama bereket versin diyorum. Torunları birşeyle sevindirsem, kardır. Yoksa yaz evde öyle de öyle geçecek" dedi. “Ayrıca devlet ek ödeme yaparsa iyi olacak. Geçen yıl 1200 Leva almıştım”, diye ekledi.

 
Tahirömer Muhsin, 19 yaşında, Kostino köyünde ailesine tütün işinde yardımcı oluyor. Kendisi Makine Lisesi'nden otomobil tamiratı ihtisasına sahip olsa da, bir yıldır işsiz. Geçen yıl üç dönüm tütünden 1000 dizi elde etmişler. "Sokotab" ile yaptıkları anlaşmaya göre dönüm başına 120 kilo satacaklar, onlar ise 700-800 kilo üretmişler. Muhsin ailesi ellerinde kalan tütünü nasıl satacaklarını bilmiyorlar. Tahirömer, "Tütün işine mart ayında başlayıp, 25 Aralık'ta bitirdik. Dört kişi çalıştık. Tütünün bu yıl 3-4 Leva arası alışlarına göre, bir hesaplama yaparsak, gündeliğimiz 20 Stotinka'ya geliyor. Az çok yüz güldürmesi için tütünün bence ortalama 5-6 Leva'ya alınması gerekiyor".

Gılıbina Stoykova, Momçilgrad (Mestanlı) Belediyesi’nin Balabanovo köyünde 5 yıldan beri tütün çalışıyor. Geçen yıl ailesi 1 ton tütün üretmişler. Tütünü köyden daha kimse satmamış, her hangi bir tütün şirketiyle de anlaşmaları yok. O, "Üç Leva para mı?!"diye tütünün ödenişini kınadı. Bu yüzden ürünü satmaya acele etmediklerini söyledi. Gılıbina, "Buna karşı protesto düzenlenmemiz gerekiyor" dedi.

Kırcaalili İlhan Mehmed 32 yaşında, hiç tütün çalışmamış. Fakat yakın akrabaları yıllardır tütün üretiyorlar ve tütün sektörüyle ilgileniyor. İlhan tütünün ek para kazanmak için uygun olup, fakat Bulgaristan'da adil ödenmediğinden bu işe el atmadığını söyledi. O, "Geçen yıllarda bir kilo tütüne en çok 8-10 Leva veriliyordu, o bile çok azdı. Bu yıl ise, 3-4 Leva. Bu fiyatlar tütüncülere hakarettir. Yunanistan'da olduğu gibi 8-10 Euro ödenirse, yılda 8-10 bin Euro kazanırsan, çalışmaya değer. Burada ise tütüncüler ancak yaptıkları masrafı, sağlık ve emek sigortalarının karşılığını alabiliyorlar. Devlet sigara vergisinden yaklaşık 2 milyar para kazanıyor, oysa tütüncülere bu gelirin onda biri. Bu mantıklı değil. Bence bu paranın yüzde 30-40'ını tütün üreticilerine ve tütün kanseri hastalarına ayırmalı. Sigara içmeye kesinlikle karşıyım ama Kırcaali bölgesinde tütünden başka alternatif görmüyorum. Diğer kültür bitkilerine geçmek için büyük yatırımlar gerekiyor. Bölge halkı günlük geçim derdinde, yatırım yapmayı zaten düşünemiyor" dedi.

Cemile Mümün, Bojak (Deliciler) köyünde 35 yıldır tütüncülükle geçiniyor. Bu yıl Sokotab şirketiyle 2 dönüm tütün yetiştirmeyi imzalamış. Eşinin ve torunlarının yardımıyla 300 kilo, yani 19 denk ürün elde etmişler. Kadın, havanın 2-3 ay devamlı yağışlı olmasından tütünlerin damgalandığını belirtti. Her ne kadar ilaç kullanılsa da, ürünün kalitesinin düştüğünü ifade etti. O, "Bu yılki fiyatlara göre, alacağım para ancak yaptığım masrafları karşılacak. Çünkü bir kilo tütünün parasıyla üç ekmek alabileceğiz. Üstelik daha da zam gelecekmiş", diye yakındı. 

Hasan Ahmed Hasan 75 yaşında. Penevo (Köseoğulları) köyünde en çok tütün elde eden kişi olarak biliniyor. Geçen yıl hanımıyla yine 4 dekar tütün çalışmışlar, 600 diziden 30 denk hazırlamışlar. O, "Tütünü zamanında toplayamadık ve kilodan kaybettik. Eskiden 3, 5 ton ürün alıyorduk”, dedi. Geçimini çiftçilikten sağlıyor. Yirmi dönümlük bahçesinde meyve ve sebze yetiştiriyor. Ürününü her gün pazarda satıyor. Üstelik 100 koyuna bakıyor. Hasan dede, "Bu yıl bir kilo tütün bir kilo ıspanak fiyatına gidiyor. Bu durumda çalışmaya gerek yok" dedi. Çiftçi, “Devlet yardımları verildiği zaman haberimiz birkaç gün kalınca oluyor”, diye yakındı. Bununla ilgili yetkili kişilerin köyde yaşayan çiftçiler için açıklama kampanyaları yapmaları gerektiğini düşünüyor.

Anketi hazırlayan: Resmiye MÜMÜN

9 Şubat 2011, Kırcaali Haber Gazetesi Sitesi

16 Şubat 2011, Kırcaali Haber Gazetesi